افزایش بیکاران ناامید!/پشت پرده کاهش نرخ بیکاری به زیر ۱۰ درصد چیست؟/کاهش نرخ بیکاری تنها سرابی از بهبود اوضاع اقتصادی را نشان داده است!

اگرچه در پاییز سال ۱۳۹۹ نرخ بیکاری به ۴/ ۹ درصد رسیده که از نرخ بیکاری پاییز ۱۳۹۸ در حدود ۲/ ۱ واحد درصد کمتر است، اما این جریان از گروه شاغلان و بیکاران به جمعیت غیرفعال بوده که اتفاق افتاده است. در همین مدت یک‌ساله از پاییز ۱۳۹۹ تا پاییز ۱۳۹۸ نرخ مشارکت اقتصادی از ۳/ ۴۴ درصد به ۴/ ۴۱ درصد و نسبت اشتغال از ۶/ ۳۹ به ۵/ ۳۷ درصد کاهش یافته‌اند. در واقع در طی این یک‌سال، به‌دلیل ادامه شرایط تحریمی و اثرات سوء همه‌گیری کرونا بر بخش‌های مختلف اقتصاد، باز هم از جمعیت شاغلان کاسته شده است.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی رادار اقتصاد به نقل از دنیای اقتصاد مرکز آمار ایران در تازه‌ترین گزارش خود از طرح آمارگیری نیروی کار در پاییز ۱۳۹۹ نرخ بیکاری را ۴/ ۹ درصد از کل جمعیت فعال کشور اعلام کرده است. تک‌رقمی شدن نرخ بیکاری برای ایران که به‌صورت مزمن بیکاری‌های دورقمی را تجربه کرده، آن هم در شرایط کنونی که اقتصاد زیر سنگین‌ترین فشارها ناشی از تحریم و همه‌گیری کرونا قرار دارد، می‌تواند خبری خوب و نویدبخش محسوب شود؛ به‌ویژه اگر توجه شود که نرخ بیکاری در یک‌سال گذشته در یک روند تقریبا ثابت نزولی قرار داشته و از ۶/ ۱۰ درصد در زمستان ۱۳۹۸ به ۸/ ۹ درصد در بهار، ۵/ ۹ درصد در تابستان و حالا به ۴/ ۹ درصد در پاییز ۱۳۹۹ رسیده است. با این وجود، تک‌رقمی شدن نرخ بیکاری آن هم در یک روند نزولی که از سال گذشته آغاز شده، چندان با واقعیت‌های ملموس اقتصاد نمی‌خواند و از این رو پیش از نتیجه‌گیری لازم است تا به دیگر ابعاد و جنبه‌های موضوع نیز توجه شود.

کل جمعیت در سن کار کشور (۱۵ سال به بالا) را می‌توان در سه گروه «غیرفعال اقتصادی»، «شاغل» و «بیکار» قرار داد. شاغلان و بیکاران در مجموع کل نیروی کار که به‌لحاظ اقتصادی فعال محسوب می‌شوند را تشکیل می‌دهند. همواره بین این سه گروه از جمعیت جریان‌های مختلفی وجود دارد. به‌طور مشخص، بیکاری را می‌توان وضعیتی بین «غیرفعال» و «شاغل» دانست؛ افراد بیکار در جست‌وجوی خود یا موفق به یافتن شغل می‌شوند یا اینکه سرخورده از شکست در یافتن شغل مطلوب و مناسب دست از جست‌وجو می‌کشند. به‌این ترتیب، از گروه بیکاران دو جریان خروجی وجود دارد که یا آنها را به گروه «شاغل» پیوند می‌زند یا آنها را «غیرفعال» می‌سازد. کاهش در نرخ بیکاری می‌تواند به هر دو دلیل اتفاق افتاده باشد و قاعدتا نوع دوم یعنی «دست کشیدن بیکاران از جست‌وجو در پی شکست در یافتن شغل مناسب و در نتیجه پیوستن به گروه غیرفعال» نمی‌تواند مطلوب ارزیابی شود.

برای آگاهی از اینکه دقیقا کدام یک از این حالات در اقتصاد ایران در یک‌سال گذشته اتفاق افتاده و باعث کاهش نرخ بیکاری شده، لازم است تا به یکسری اطلاعات دیگر توجه شود. در سال ۱۳۹۸ به‌طور کل حدود ۳۵ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از جمعیت در سن کار ایران غیرفعال، ۲۴ میلیون و ۲۷۵ هزار نفر شاغل و ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر بیکار بوده‌اند. در بهار ۱۳۹۹ در کنار کاهش نرخ بیکاری، نرخ مشارکت اقتصادی از ۴/ ۴۲ به ۴۱ درصد و نسبت اشتغال از ۸/ ۳۷ به ۹/ ۳۶ نیز کاهش داشته است. این آمار نشان می‌دهند که در طی فصل بهار از جمعیت شاغل کاسته شده و به جمعیت غیرفعال افزوده شده است. به‌عبارت دیگر، این نه جریان از بیکار به شاغل که جریان از بیکار به غیرفعال بوده است که اتفاق افتاده و در نتیجه آن جمعیت شاغل کاهش و جمعیت غیرفعال افزایش یافته‌ است.

با این حال، این روند در تابستان تکرار نشده و در دومین ماه سال نرخ مشارکت اقتصادی نسبت به بهار ۸/ ۰ درصد و نسبت اشتغال ۹/ ۰ درصد افزایش یافته است. این آمار نشان می‌دهد که در طی فصل تابستان از جمعیت غیرفعال کاسته شده و به جمعیت شاغل افزوده شده است. به‌عبارت دیگر، جریان از جمعیت غیرفعال و همچنین بیکار بوده که به سمت شاغل به وقوع پیوسته و در نتیجه جمعیت غیرفعال کاهش و جمعیت شاغل افزایش یافته‌ است. البته باید توجه داشت که وقوع این امر در تابستان جای شگفتی ندارد و همه‌ساله در تابستان به‌دلیل وجود مشاغل فصلی کشاورزی، ساختمان و ... بر جمعیت فعال و شاغل افزوده می‌شود. شاید بهتر باشد تابستان سال ۱۳۹۹ را با تابستان ۱۳۹۸ مقایسه کرد. آمار نشان می‌دهد که طی این مدت یک‌ساله نرخ مشارکت اقتصادی ۱/ ۳ درصد و نسبت اشتغال ۴/ ۲ درصد کاهش داشته است. به‌عبارت دیگر، اگرچه نرخ بیکاری کاسته شده اما جریان یک‌ساله به سمت جمعیت غیرفعال بوده و طی این یک‌سال از تابستان ۱۳۹۸ تا تابستان ۱۳۹۹ از جمعیت شاغل کاسته و بر جمعیت غیرفعال افزوده شده است. آمار پاییز ۱۳۹۹ نیز متاسفانه نشان می‌دهد که این جریان نامطلوب دوم به سمت گروه غیرفعال بوده که همچنان ادامه داشته است. در پاییز نسبت به فصل قبل یعنی تابستان، مجددا نرخ مشارکت اقتصادی ۴/ ۰ درصد و نسبت اشتغال ۳/ ۰ درصد کاهش داشته است. به‌عبارت دیگر، باز هم بر جمعیت غیرفعال افزوده و از جمعیت شاغل کاسته شده است.

تمام این آمارها نشان می‌دهد که کاهش نرخ بیکاری تنها سرابی از بهبود اوضاع اقتصادی را نشان داده و واقعیت چیز دیگری است. اگرچه در پاییز سال ۱۳۹۹ نرخ بیکاری به ۴/ ۹ درصد رسیده که از نرخ بیکاری پاییز ۱۳۹۸ در حدود ۲/ ۱ واحد درصد کمتر است، اما این جریان از گروه شاغلان و بیکاران به جمعیت غیرفعال بوده که اتفاق افتاده است. در همین مدت یک‌ساله از پاییز ۱۳۹۹ تا پاییز ۱۳۹۸ نرخ مشارکت اقتصادی از ۳/ ۴۴ درصد به ۴/ ۴۱ درصد و نسبت اشتغال از ۶/ ۳۹ به ۵/ ۳۷ درصد کاهش یافته‌اند. در واقع در طی این یک‌سال، به‌دلیل ادامه شرایط تحریمی و اثرات سوء همه‌گیری کرونا بر بخش‌های مختلف اقتصاد، باز هم از جمعیت شاغلان کاسته شده است و تداوم این وضعیت باعث شده تا افراد به جست‌وجوی خود برای شغل پایان داده و غیرفعال شوند. این امر بر عکس آنچه در نگاه اول از آمار بیکاری برداشت می‌شد، به هیچ عنوان خبر خوب و نویدبخشی نیست.

۲۸ فروردین ۱۴۰۰ - ۱۵:۳۰
کد خبر: 13684

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 6 + 1 =